Gęś Zbożowa
Gęś zbożowa jest nieco mniejsza od gęgawy, ale w okresie przelotów o wiele bardziej liczna. Często podczas obserwacji gęsich stad, gęś zbożowa stanowią nawet 90 proc.
Wygląd: Samiec i samica, a także osobniki młodociane ubarwione są jednakowo. Samce są jednak większe od samic. Ogólnie ubarwiona szaro-brązowo, na grzbiecie i bokach poprzeczne jasne prążki. Podogonie i ogon biały. Łapy pomarańczowe, dziób czarny u nasady i na końcu z pomarańczowymi (ich wielkość zależy od podgatunku) plamami. W locie widać z przodu ciemnoszare skrzydła w odróżnieniu od gęgawy, która ma je jasne. Podobna do gęgawy, ale jest ciemniejsza i widać różnice po głowie. Odróżnienie gęsi zbożowej i tundrowej w terenie jest bardzo trudne. Wydaje czyste dźwięki „ang ang kaiak”.
Występowanie: Systematyka tego gatunku od dawna jest kwestią sporną. Obecnie, w zależności od ujęcia systematycznego, wyróżnia się od 3 do 5 podgatunków.
- A. fabalis fabalis – gęś zbożowa – pas tajgi od Półwyspu skandynawskiego po Ural; zimuje w zachodniej, środkowej i południowo-wschodniej Europie oraz skrajnie południowo-zachodniej Azji.
- A. fabalis johanseni – tajga i lasotundra od Uralu po Bajkał; zimuje w Turkmenistanie i Iranie na wschód po zachodnie Chiny..
- A. fabalis middendorffii – gęś tajgowa – azjatycka tajga na wschód od Bajkału; zimuje od wschodnich Chin do Japonii.
Podgatunki sporne, wydzielane przez część ornitologów, w osobny gatunek Anser serrirostris (gęś tundrowa)
- A. fabalis rossicus – tundra północnej Rosji i północno – zachodniej Syberii zimuje w zachodniej i środkowej Europie i południowo-zachodniej Azji.
- A. fabalis serrirostris – gęś tundrowa – tundra północno-wschodniej Syberii; zimuje we wschodnich Chinach, Korei i Japonii
.
W Polsce ptaki te są spotykane na przelotach i zimują – gęś zbożowa nielicznie, zaś gęś tundrowa licznie. Gęś zbożowa liczniej występuje tylko na północy kraju, na południu występują niemal wyłącznie gęsi tundrowe.
Pożywienie: Rośliny, które zbiera głównie na lądzie – trawy i rośliny wodne.
Biotop: Ich tereny lęgowe położone są daleko na północy w dzikich ostępach podbiegunowej tundry l tajgi. Ptaki spędzają tam dosłownie 3 miesiące.
Zimuje na terenach pokrytych niską roślinnością zielną, szukając nieużytków, odludnych wybrzeży, rozległych pól i pastwisk, jak i wód otwartych. Trudno zbliżyć się do takich stad, bo są bardzo czujne i wśród nich znajdują się strażnicy obserwujący nieustannie najbliższe otoczenie.
Rozmnażanie: Jeśli chodzi o gniazdowanie, obyczaje są podobne jak w przypadku gęgawy. To zagłębienia w ziemi wysłane puchem z dodatkiem mchu i trawy w pobliżu wody w odosobnionych miejscach na wybrzeżach jezior i rzek, wysepkach lub bagnach. W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając w kwietniu – czerwcu W gnieździe maksymalnie można znaleźć od 3 do 8 białych lub blado zielonych jaj. Jaja wysiadywane są przez okres 25–30 dni przez samicę. Samce jednak znajdują się w pobliżu i opiekują młodymi. Po tym okresie wykluwają się pisklęta nieco inne niż małe gęgawy. Z wierzchu pokryte oliwkowobrązowym gęstym puchem, a na brzuchu żółtawym. Pisklęta usamodzielniają się po 40–50 dniach. Młode po 2 miesiącach potrafią już latać, mają matowe upierzenie o piórach z brązową obwódką. W zasadzie po ich właściwym odchowie, gęsi decydują się na wędrówkę do swoich regularnych zimowisk. Dotychczas ptaki te gromadziły się przede wszystkim na zachodzie Europy w Holandii, czy na południu w Hiszpanii. Doliczono się tam ogromnych stad liczących po 100 czy nawet 200 tysięcy osobników. Jednak wraz ze zmianami klimatycznymi, ornitolodzy obserwują przesunięcie się granicy zimowisk i obecnie gęsi zbożowe możemy zimą podziwiać także na zachodnich rubieżach Polski. Środowiskiem w którym najłatwiej je zaobserwować są rozległe pola, łąki, bagna czy nawet mokradła.
W Polsce gatunek łowny od 1 września do 21 grudnia, a na terenie województw: dolnośląskiego, lubuskiego, wielkopolskiego, zachodniopomorskiego do 31 stycznia