Gwara łowiecka
A
adiutant – młody byk jeleń, który stale przebywa przy starym, doświadczonym byku. Inaczej asystent.
albinizm – wrodzony brak lub niedobór barwnika w skórze i sierści (spotykany najczęściej u daniela). Inaczej bielactwo.
ambona – stanowisko strzeleckie nad ziemią, zbudowane na słupach, czasem na drzewie.
anons – oszczek – głos psa oznajmiający znalezienie zwierzyny.
anonser – pies myśliwski głoszący (sygnalizujący głosem) znalezienie zwierzyny.
antabka – bączek – uchwyt do mocowania paska broni myśliwskiej,
apel – sygnał rozpoczęcia polowania, posłuszeństwo psa myśliwskiego.
aporter – pies używany na polowaniu do aportowania (przynoszenia) upolowanej zwierzyny drobnej.
aportowanie – przynoszenie przez psa myśliwskiego strzelonej zwierzyny lub postrzałków.
arbiter – myśliwy z dużym doświadczeniem i uznaniem wśród kolegów rozstrzygający np sporne strzały.
areał osobniczy – jest to przestrzeń, na której osobnik danego gatunku zaspokaja wszystkie swoje potrzeby życiowe (zdobywanie pokarmu, rozród, ostoja itp).
asystent – młody byk jeleń, który stale przebywa przy starym, doświadczonym byku. Inaczej adiutant.
automat – broń z mechanizmem wyrzucającym łuskę i ładującym kolejny nabój do komory nabojowej. Inaczej broń samopowtarzalna.
awantaż – kątowe odchylenie kolby względem poziomej osi lufy (w prawo bądź w lewo).
B
babranie – zażywanie błotnej kąpieli przez jelenie lub dziki w babrzysku. Inaczej brochanie.
babrzysko – miejsce kąpieli dzików i jeleni.
badylarz – samiec łosia, o porożu w formie odnóg a nie łopat (zobacz: łopatacz).
badyle – kończyny jelenia, łosia.
baka – część kolby broni myśliwskiej. Występ ułatwiający przyłożenie policzka do kolby podczas składania się do strzału.
bałamut – pies gończy często gubiący (mylący) właściwy trop.
bałuchy – oczy zająca (trzeszcze).
bałwanek – wypchany ssak (najczęściej zając, królik) służący do nauki polowania ptaka łowczego; kukła dzikiej kaczki, puszczana na wodę wabi inne kaczki.
bałyk – sposób poruszania się psa myśliwskiego pełzając lub czołgając się.
bałykowanie -poruszanie się (przemieszczanie) psa myśliwskiego pełzając lub czołgając się.
baran – samiec muflona.
baranek – inne określenie bekasa kszyka.
baranie rogi – określenie jednej z form poroża rogaczy przypominającego rogi barana (poroże selekcyjne).
barłóg – legowisko dzików, niedźwiedzi.
basior – dorosły samiec wilka.
basista – jeleń byk wyróżniający się grubym głosem na rykowisku.
baskila – metalowy element myśliwskiej broni łamanej łączący lufy z osadą.
bażanciarz – myśliwy preferujący polowania na bażanty.
bażantarnia – miejsce hodowli bażantów – woliera wraz ze wszystkimi urządzeniami niezbędnymi w hodowli.
bączek – element broni – zaczep (uchwyt) służący do mocowania paska, inaczej antabka.
bekowisko – okres, miejsce godów u danieli.
beczenie – 1. Głos wydawany przez daniele lub muflony. 2. Głos wydawany przez bekasa kszyka. Inaczej bębnienie.
bekanie – to zachowanie seksualne występujące u jeleni i danieli, polegające na wydawaniu głośnego, charakterystycznego dźwięku przez samca w okresie godowym.
berło – drążek na który sadza się ptaka łowczego.
bezkurkówa – broń myśliwska z kurkami umieszczonymi wewnątrz baskili. W odróżnieniu od dawnej broni myśliwskiej, gdzie kurki umieszczone były na zewnątrz a ich naciąganie odbywało się ręcznie w bezkurkówkach kurki naciągane są automatyczne po złamaniu broni i jej ponownym zamknięciu.
bezoar – substancja wydzielająca się z dołków łzowych (gruczołów przedocznych) jeleni. Inaczej nazywana łzami jelenia.
bełkot – głos wydawany podczas toków przez koguta cietrzewia. Inaczej bulgot.
bełkotanie – głos cietrzewi wydawany w czasie toków. Inne określenia – bulgotanie, czuszykanie.
bębenek – wabik używany przy polowaniu na kuropatwy i przepiórki.
bębnienie – głos wydawany przez bekasa kszyka. Inaczej beczenie.
biegi – nogi dzika.
biała broń – broń do walki wręcz (miecze, szable, bagnety itp.). We współczesnym łowiectwie kordelas i nóż.
biała stopa – teren polowania całkowicie pokryty śniegiem.
białozór – sokół norweski. Ptak drapieżny z rodziny sokołów. Wyjątkowo rzadki, wysoko ceniony w sokolnictwie, czyli w polowaniu przy użyciu ułożonych, wytresowanych ptaków drapieżnych.
bielactwo – wrodzony brak lub niedobór barwnika w skórze i sierści (spotykany najczęściej u daniela). Inaczej albinizm.
bielenie – zdejmowanie skóry z upolowanego zwierzęcia.
blaski – oczy zająca (trzeszcze, bałuchy).
blat – sposób ustawienia się zwierzyny w stosunku do myśliwego. Zwierzę ustawione jest bokiem co daje najlepszą możliwość do oceny zwierzyny i strzału.
błociarz – gwarowe określenie dużego dzika. Inaczej smoluch, smolarz, usmol, czarnuch, kaban.
bobczenie – wydalanie kału przez zwierzynę płową, zające i dzikie króliki. Inaczej prószenie.
bobki – odchody zwierzyny płowej, zajęcy i dzikich królików.
bobrowanie – przeszukiwanie terenu przez zwierzęta.
bobrowisko – miejsce zasiedlone przez bobry.
bok – broń myśliwska gładkolufowa z pionowym układem luf, inaczej nadlufka.
bokobrody – kępki dłuższych włosów czuciowych, wyrastające na policzkach rysia, żbika.
breneka – potocznie o naboju i pocisku kulowym do broni śrutowej.
brew – półkolisty fragment silnie fałdowanej skóry w kolorze czerwonym nad okiem (ziernikiem) samców niektórych kuraków (głuszec, cietrzew, bażant). Inaczej brewka, korale, róża.
brewka – półkolisty fragment silnie fałdowanej skóry w kolorze czerwonym nad okiem (ziernikiem) samców niektórych kuraków (głuszec, cietrzew, bażant). Inaczej brew, korale, róża.
brochanie – zażywanie błotnej kąpieli przez jelenie lub dziki w babrzysku. Inaczej babranie.
brochowisko – podmokłe, błotniste miejsce gdzie dziki lub jelenie korzystają z kąpieli błotnej. Inaczej babrzysko, kąpielisko, kąpidło.
broda – 1. Pęk gęstych czarnych piór na podgardlu koguta głuszca. 2. Dolny fragment zwisającej grzywy dojrzałego byka jelenia. 3. Narośl skórka pokryta długim włosem na szyi żubra lub łosia.
brok – nazwa określająca drobny śrut.
bródka – krótkie piórka u nasady ogona słonki, element ozdobny kapelusza myśliwskiego.
bruzda 1. wgłębienie na tykach poroża jeleniowatych; 2. wgłębienie w profilu gwintowania lufy.
buchtowanie – rycie w ziemi przez dziki w poszukiwaniu żeru.
buchtowisko – miejsce zryte przez dziki.
buczek – prosty myśliwski instrument dęty. Inaczej rożek.
budan – szałas myśliwski służący jako schronienie i miejsce czatów. Inaczej kureń.
budka – 1. Daszek pod którym wysypuje się karmę dla kuropatw. 2. Zamaskowane schronienie wykorzystywane do obserwacji i polowania np. na dzikie ptactwo.
bukanie – odbywanie godów przez łosie. Inaczej bukowanie.
bukiet – 1. Ogon sarny. Inaczej kwiatek. 2. Bażanty zrywające się do lotu jednocześnie w dużej grupie.
bukowanie – odbywanie godów przez łosie. Inaczej bukanie.
bukowisko – okres godowy u łosi.
bulgot – głos wydawany przez koguta cietrzewia podczas toków.
burknięcie– odgłos podrywającego się z ziemi do lotu jarząbka inaczej burkot.
burkot – charakterystyczny głos wydawany przez skrzydła zrywającego się do lotu ptaka. Inaczej burczenie, furkot.
bury – jedno z określeń wilka.
buszowanie – penetrowanie szuwarów lub zarośli przez myśliwego z psem płochaczem. Inaczej buszówka.
buszówka – penetrowanie szuwarów lub zarośli przez myśliwego z psem płochaczem. Inaczej buszowanie.
butelka – postawa kuraków z wyciągniętą ku górze szyją podczas wykonywania pieśni godowych.
byk – nazwa samca jelenia, daniela, łosia lub żubra.
byk główny – jeleń lub daniel przewodzący chmarze w okresie godowym (rykowiska, bekowiska). Inaczej byk stadny.
byk stadny – jeleń byk, władający chmarą w okresie rykowiska.
bywały – określenie zwierza sprytnego, doświadczonego.
C
cap – samiec kozicy.
cewki – kończyny sarny.
chałupa – zagłębienie wygrzebane w ziemi stanowiące legowisko zająca. Inaczej kotlina, kopno.
chłyst – młody samiec jelenia, odganiany przez byka do chmary łań
chmara – stado jeleni, danieli, łosi i żubrów.
chody – nogi psa myśliwskiego.
choicać – podkradać się, ostrożnie, ukradkiem podchodzić.
chorągwie – inaczej flagi – fragmenty scypułu zwisające z tyk jelenia w czasie wycierania.
chorągiewka – kolorowa szmatka wieszana na fladrach.
chrap – głos łosia byka w czasie bukowiska.
chrapanie – głos wydawany przez słonkę w trakcie lotu godowego (ciągu).
chrapy – nozdrza żubra, zwierzyny płowej, muflona, kozicy.
chrop – głos wydawany przez byka łosia w okresie bukowiska. Inaczej chrap.
chrząkanie – wydawanie głosu przez łosia, jelenia, dzika i borsuka.
chustka -jaśniejsza sierść na zadzie zwierzyny płowej. Inaczej talerz, serweta, lustro, zwierciadło.
chwal ćwik – pozdrowienie sokolnicze.
chyb – długa i gęsta szczecina na karku u dzika.
chwost – ogon muflona lub pęk długich włosów na końcu ogona dzika.
ciąg – 1. przelot dzikich kacze lub gęsi na wodę rano lub wieczorem; 2. loty godowe słonek.
ciągnięcie – powolne poruszanie się, wędrowanie żubrów, zwierzyny płowej, muflonów.
ciec – ucieczka piesza kuraków.
ciecier – cietrzew kogut.
ciecieruk – młody cietrzew kogut.
cieciorka – kura cietrzewia.
cieczka – okres godowy lisów, wilków, borsuków, jenotów, psów.
ciekanie -uciekanie ptactwa pieszo, najczęściej zauważalne wśród kuraków. Inaczej wyciekanie.
cieki -nogi kuraków np. u kuropatwy.
cielę, cielak – młody łoś, jeleń i daniel w pierwszym roku życia.
cielenie się – wydawanie przez łosie, jelenie i daniele na świat potomstwa. Inaczej rzucanie.
cielna – określenie klępy lub łani w okresie ciąży.
cień – atrapa dzikiej kaczki (lub innego ptaka), przywabiająca inne ptaki danego gatunku. Inaczej bałwanek, profil.
cięgotanie – wydawanie głosu przez kuropatwę.
ciota, ciotka – doświadczona łania.
ciołek – młody samiec jelenia.
cirykanie – wydawanie ostrzegawczego głosu przez kuropatwę. Inaczej czyrykanie.
comber – część tuszy zająca i niektórych innych zwierząt łownych.
czapliniec – skupisko, kolonia czaplich gniazd. Inaczej czaplisko.
czaplisko -skupisko, kolonia czaplich gniazd. Inaczej czapliniec.
czarna stopa – teren bez pokrywy śniegu.
czarna zwierzyna – dziki i muflony.
czarnuch – gwarowe określenie dużego dzika. Inaczej smoluch, smolarz, usmol, błociarz, kaban.
czas łojny – okres bezpośrednio przed rykowiskiem (okresem godowym) kiedy byki osiągają największą kondycję fizyczną.
czemchanie – wycieranie poroża ze scypułu.
czternastak – jeleń byk o siedmiu odnogach na każdej tyce.
czochrać się – wycieranie o drzewa jeleni lub dzików.
cuch – węch psa myśliwskiego
czuszykanie – głos wydawany przez koguta cietrzewia podczas toków.
czok – przewężenie wylotowego odcinka lufy w broni gładkolufowej.
czółenko – element łączący w niektórych rodzajach broni lufy z osadą wewnątrz którego znajdują się mechanizmy napinające kurki i eżektory.
czternastak – jeleń byk posiadający siedem odnóg na każdej z tyk poroża (lub przynajmniej na jednej – wówczas mówimy o czternastaku nieregularnym).
czterodwudziestak – jeleń byk o wieńcu, który ma po dwanaście odnóg na każdej tyce (lub przynajmniej na jednej z tyk – czterodwudziestak nieregularny).
czterolufka – broń myśliwska o czterech lufach. Inaczej czwórlufka lub firling.
czuszykanie – głos cietrzewi wydawany w czasie toków. Inne określenia – bulgotanie, bełkotanie.
czwórlufka – broń myśliwska o czterech lufach. Inaczej czterolufka lub firling.
czyhitanie -czwarta część pieśni tokującego koguta głuszca. Podczas tej zwrotki kogut na chwilę głuchnie, co umożliwia myśliwemu lub obserwatorowi podejście 2-3 kroki bliżej ptaka. Inaczej szlifowanie.
czyrykanie – głos wydawany przez zwołujące się kuropatwy,
Ć
ćmić – o zającu – pomykać lub przebywać poza zasięgiem strzału.
ćwik – 1. Doświadczony myśliwy. 2. Ułożony ptak łowczy. 3. Stary kogut cietrzewia wiodący prym na tokowisku, którego nie można podejść ani przywabić. 4. Doświadczony zając potrafiący unikać zagrożeń i uchodzący pogoni drapieżników. Inaczej gracz.
D
danielarz – myśliwy preferujący polowania na daniele.
darniak – samiec sarny, rogacz o wybitnie słabych parostkach i małej tuszy inaczej wyrodek.
Darz Bór -1. Myśliwskie pozdrowienie, niech bór (obficie ) darzy, obdarowuje; 2. uroczysty sygnał myśliwski, grany na sygnałówce.
daszek – posyp – paśnik dla kuropatw lub bażantów
defilator, defilowanie – zwierz biegnący wzdłuż linii myśliwych.
deptanie – 1. Akt kopulacji u ptaków. 2. Piesze polowanie, penetracja łowiska. Inaczej wydeptywanie.
dmuchanie – odgłosy wydawane przez zaniepokojonego dzika. Inaczej prychanie.
dławienie – duszenie zwierzyny przez drapieżniki czworonożne.
długodziób – gwarowe określenie słonki.
dociąganie – przemieszczanie się psa tropem wyciekających kuropatw lub bażantów.
dolny wiatr – sposób pracy psa myśliwskiego z kufą blisko ziemi.
doławić – dać głos przez psa po znalezieniu tropu zwierzyny lub odnalezieniu postrzałka. Inaczej zagłosić.
dołek rujowy – miejsce kopulacji danieli.
dołowanie – strzelanie poniżej celu do którego mierzy myśliwy.
dojść postrzałka – odszukać ranną, postrzeloną zwierzynę.
dołowanie – umieszczanie strzałów poniżej miejsca celowania
do puli -(polowanie do puli) polowanie zbiorowe, po którym każdy jego uczestnik otrzymuje jednakową ilość zwierzyny, bez względu na to, ile sztuk sam upolował. Zazwyczaj dotyczy polowania na zwierzynę drobną i ptactwo.
doskakiwanie – sposób podchodzenia (po 2-3 kroki) myśliwego do tokującego głuszca w czasie jednej ze zwrotek jego pieśni. Inaczej podskakiwanie, skakanie.
drapieżnik duży – w Polsce niedźwiedź, ryś, wilk. Obecnie wszystkie gatunki pod ochroną.
drapieżnik mały – gatunki łowne w Polsce to borsuk, lis, jenot, norka amerykańska, kuna leśna, kuna domowa, tchórz.
dryling – trójlufka – myśliwska broń palna o trzech lufach. Najczęściej dwie lufy gładkościenne do strzelania śrutem i jedna lufa gwintowana do strzelania kulami.
dubeltówka -dwururka – śrutowa broń myśliwska o dwóch lufach ułożonych poziomo obok siebie,
dublet – ustrzelenie dwóch sztuk zwierzyny dwoma kolejnymi strzałami
dwudwudziestak – jeleń byk noszący wieniec o jedenastu odnogach na jednej tyce
dwudziestak – jeleń byk o dziesięciu odnogach na jednej tyce
dwudziestka – śrutowa broń myśliwska kaliber 20
dwunastak – (jeleń dwunastak) -samiec jelenia, w którego porożu przynajmniej jedna tyka ma sześć odnóg.
dwunastka – myśliwska broń śrutowa kaliber 12.
dwururka – myśliwska broń palna o dwóch lufach (dubeltówka lub bok).
dymorfizm płciowy – jest to zróżnicowanie osobników płci męskiej i żeńskiej tego samego gatunku. Dymorfizm uwidacznia się np w zewnętrznym wyglądzie i rozmiarze osobników.
dyndować – o lisie, borsuku wilku lub jenocie – biec truchtem, dziesiątak (jeleń dziesiątak) -samiec jelenia, w którego porożu przynajmniej jedna tyka ma pięć odnóg.
dziesiątak – jeleń byk o wieńcu, który ma po pięć odnóg na każdej tyce (lub przynajmniej na jednej z tyk – dziesiątak nieregularny).
dzikarz – pies myśliwski używany do polowań na dziki,
dziwerówka – strzelba myśliwska o lufach wykonanych ze stali damasceńskiej
dzwonić strychulcem – o psie myśliwskim, machać ogonem
E
ekspres – łamana, kulowa, dwulufowa broń myśliwska
ekotyp – populacja zwierząt jednego gatunku na trwale przystosowana do bytowania w różnych warunkach środowiskowych (np. sarna leśna i polna).
eksterier – wygląd zewnętrzny psa, charakterystyczny dla danej rasy. Inaczej pokrój.
ekstrador – urządzenie w broni łamanej wysuwające (a nie wyrzucające jak eżektor) łuski z komór nabojowych. Inaczej wyciąg.
elaboracja – własnoręcznie wykonywanie śrutowej amunicji myśliwskiej.
etyka łowiecka – zbiór pisanych i niepisanych norm i zasad prawego wykonywania polowania.
eżektor – wyrzutnik łusek w myśliwskiej broni łamanej.
F
fafle – obwisłe górne wargi psa myśliwskiego, wyżła
fajki – kły wyrastające z górnej szczęki dzika
farba – krew zwierzyny.
farbować – zostawiać krew na tropie.
farbowik – młody kogut głuszca, cietrzewia i bażanta, po zmianie opierzenie na charakterystyczne dla dorosłych osobników.
farbówka -młoda kuropatwa po zmianie upierzenia z młodzieńczego na charakterystyczne dla dorosłych ptaków.
fartuszek – pęk jasnych włosów przy sromie sarny.
fiołek – gruczoł zapachowy u lisa znajdujący się przy nasadzie ogona.
firling – broń myśliwska o czterech lufach. Inaczej czterolufka lub czwórlufka.
fladry – sznury z czerwonymi szmatkami, służyły do polowań na wilki.
fladrowanie – osznurowanie wyznaczonego obszaru przeznaczonego do opolowania sznurami z zawieszonymi fladrami (kawałkami materiału odstraszającego). Metodę tą stosowano dawniej przy polowania na wilki. Po ich otropieniu dany fragment lasu został ofladrowany, co powstrzymywało wilki przed ucieczką z miotu.
flagi – fragmenty scypułu zwisające z tyk jelenia w trakcie wycierania poroża.
flanka – skrzydło myśliwych zagięte w kierunku miotu.
flankować – obstawiać stanowiska na flankach.
flemen – poza przyjmowana przez byki łosie i byki jelenie podczas wciągania nozdrzami woni znajdującej się w pobliżu rujnej łoszy lub łani.
flinta – myśliwska broń gładkolufowa. Inaczej dubeltówka, fuzja.
fryc -myśliwy młody stażem, niedoświadczony.
fukanie – odgłos wydawany przez dzika w sytuacji zagrożenia, niebezpieczeństwa itp.
furkot – charakterystyczny głos wydawany przez skrzydła zrywającego się do lotu ptaka. Inaczej burkot, burczenie.
futerko -okrycie (skóra) drapieżników mniejszych od lisa.
futro – okrycie (skóra) dużych drapieżników jak niedźwiedź, wilk, ryś, jenot, lis stanowiące trofeum.
fuzja – myśliwska broń gładkolufowa. Inaczej dubeltówka, flinta.
G
gach – dorosły samiec zająca
gamrat – odyniec w okresie huczki
gastrolity –u ptactwa – drobne kamyki, połykane wraz z pokarmem. Ulokowane w tzw. żołądku mięśniowym pomagają w rozcieraniu twardego pożywienia.
gawra – zimowe legowisko niedźwiedzia.
gały – jedno z określeń oczu zająca. Inne – blaski, trzeszcze, wytrzeszcze, bałuchy, patry.
gęba – pysk żubra, zwierzyny płowej, muflona i kozicy.
gęganie – głos gęsi. Inaczej gęgot, gęgor.
gęgor – głos gęsi. Inaczej gęgot, gęganie.
gęgot – głos gęsi. Inaczej gęgor, gęganie
gęsina – mięso z dzikich gęsi.
gąsior – samiec dzikiej gęsi.
ględzenie – głos wydawany przez łanię.
glokanie – jedna z części (trzecia) pieśni tokującego głuszca (przypominająca wyciąganie korka z butelki). Inaczej korkowanie, odbój, klaskanie.
głosić – oznajmianie przez pasa, znalezienia tropu lub osaczenie zwierzyny
głownia – klinga, ostrze białej broni – kordelasa, szabli itp.
główny byk – jeleń lub daniel przewodzący chmarze i odgrywający wiodącą rolę w okresie godowym (rykowiska, bekowiska). Inaczej stadny byk.
głuchy miot – miot bez strzałów.
głuszak – pisklę głuszca.
głuszenie – dobijanie postrzelonej zwierzyny drobnej.
głuszka – dorosła samica głuszca. Inaczej głuszyca.
głuszyca – dorosła samica głuszca. Inaczej głuszka.
gniazdosz – pisklę ptaka szponiastego najdłużej pozostające w gnieździe.
gniazdownik – pisklę, które dorasta i dojrzewa w gnieździe. Gniazdo opuszcza dopiero po osiągnięciu pełnej lotności.
gomóła – jeleń byk po zrzuceniu poroża.
gon – 1. okres godowy kozic; 2. głos psów podczas pędzenia zwierzyny w miocie.
gonienie – 1. pogoń psów gończych za zwierzyną. 2 Dążenie do pokrycia gotowej do rozrodu np. kozy przez rogacza (charakterystyczne są ślady gonienia kozy na łąkach w kółko np. wokół kępy krzewów na polanie). 3. Okazywanie oznak nadchodzącej rui, wzmożonego popędu płciowego u samic niektórych ssaków. Inaczej grzanie się, cieczka.
gończy – pies używany do pogoni (i głoszenia) za zwierzyną na świeżym tropie.
gońka – sarna koza grzejąca się poza okresem rui.
gra – szczekanie psów gończych idących po tropie.
grabarz – pies myśliwski zakopujący odnalezioną zwierzynę.
gracz – 1. Zwierzyna łowna, która umiejętnie zwodzi psy tropiące. 2. Pies gończy głoszący zwierzynę. 3. Tokujący kurak. 4. Doświadczony zając potrafiący unikać zagrożeń i uchodzący pogoni drapieżników. Inaczej ćwik.
grandle – szczątkowe kły w górnej szczęce u jeleniowatych. Inaczej pniak, haki.
granie – 1. Głos psów gończych. Inaczej gra. 2. Odgrywanie na rogach i sygnałówkach sygnałów łowieckich. Inaczej gra. 3. Głos tokujących kuraków. Inaczej gra.
grzęzy – wymiona samic Łosia i Jelenia
grzybek – kula z broni gwintowanej po rozgrzybkowaniu
grot – 1. odnoga kończąca tykę w parostkach kozła; 2. zakończenie odnogi w wieńcu jelenia byka.
gruba – ciężarna samica ssaków.
gruby – (gruby dzik) – duży, wyjątkowo okazały zwierz.
gryfon – inna nazwa wyżła francuskiego szorstkowłosego.
gryzawka – pędy wierzby lub osiki nasycone solą, przeznaczone do obgryzania przez zające.
grzanie się – okazywanie oznak nadchodzącej rui, wzmożonego popędu płciowego u samic niektórych ssaków. Inaczej gonienie, cieczka.
grzybkowanie „-rozwijanie” się na zewnątrz płaszcza pocisków półpłaszczowych po trafieniu w cel. Ta zamierzona deformacja pocisku ma na celu skuteczne porażenie i zabicie zwierzyny.
grzywa – gęsta długa sierść na szyi i karku żubra, łosia, jelenia lub na grzbiecie kozicy.
guz – wyrostek kostny u młodych samców jeleniowatych, z którego wytwarza się możdżeń.
guzikarz – młody kozioł o porożu w kształcie niskich stożków, guzików.
guziki – zwykle pierwsze poroże kozła.
gwintówka – myśliwska broń o lufie gwintowanej.
gwizd – 1. ryj dzika; 2. głos słonki i jarząbka.
gwizdowisko – miejsce oraz okres godowy jeleni sika.
H
haki – 1. poroże kozicy. 2. Kieł szczątkowy występujący w górnej szczęce jeleniowatych. Haki stanowią trofeum łowieckie i wykorzystywane są m.in. do wyrobu biżuterii w stylu łowieckim. Inaczej pniak, grandel.
halali – zawołanie i fanfara na zakończenie polowania konnego par force.
hejnał – 1. Uroczysty sygnał myśliwski. 2. Głos żurawi.
huczenie – głos wydawany przez gołębia grzywacza.
huczka, hukanie – okres godowy u dzików.
I
igły – rogowe igiełki u leśnych kuraków wyrastające po bokach palców, zanikające po tokach
igrzysko – toki głuszców lub miejsce toków głuszców.
introdukcja -wprowadzanie (zasiedlanie) do łowiska nowego gatunku zwierzyny np. danieli.
iskarz – staropolska nazwa tropiciela.
J
jagnię – młode muflona.
jasła – drabina na którą kładzie się karmę dla zwierzyny płowej.
jastrzębnik– dawniej myśliwy polujący z jastrzębiem.
jazgot – ujadanie wilków lub psów.
jaźwiec – borsuk.
jednorurka – myśliwska broń o jednej lufie gładkiej.
jednotykowiec -samiec zwierzyny płowej o jednej tyce poroża (wynik uszkodzenia mechanicznego lub choroby).
jedyniec -zwierzyna gruba, która odłączyła się od stada (watachy, chmary) i wiedzie samotny tryb życia. Inaczej pojedynek.
jeleniarz – myśliwy preferujący polowania na jelenie.
jelenina – dziczyzna z jelenia.
język spustowy – element broni, którym bezpośrednio zwalniamy iglicę powodując wystrzał. Inaczej spust.
jucha – farba (krew) niedźwiedzia.
K
kaban – gwarowe określenie dużego dzika. Inaczej smoluch, smolarz, usmol, czarnuch, błociarz.
kaczkarz – myśliwy preferujący polowania na dzikie kaczki.
Kaczowisko – miejsce w którym chętnie przebywają, żerują lub nocują dzikie kaczki.
kaliber – średnica lufy broni palnej.
kalibrownik – przyrząd służący do sprawdzania i korygowania kalibru naboi śrutowych.
kamionka – kuna domowa,
kantak – pazur na tylnym palcu ptaka drapieżnego
kapelusznik – staropolska nazwa bardzo starego odyńca,
kapitalny – samiec zwierzyny płowej noszący medalowe poroże,
kaptur – nakrycie głowy ptaka łowczego, inaczej kapa,
karawan – pojazd przystosowany do transportu upolowanej zwierzyny.
karmisko – miejsce wykładania karmy dla zwierzyny.
karnal – nakrycie głowy ptaka łowczego. Inaczej kapturek.
kądziel – owłosienie szyi, karku i garbu żubra,
kąpielisko – miejsce kąpieli dzików i zwierzyny płowej
kęsy – zęby u drapieżników.
kibic – młody byczek jelenia lub daniela nie biorący aktywnego udziału w rykowisku (bekowisku) – nie dopuszczany do krycia łań przez byka stadnego.
kicanie – spokojne poruszanie się zająca lub królika np. podczas żerowania.
kielnia – ogon bobra. Inaczej plusk.
kierdel – stado muflonów.
kipieć – ucieczka na oślep zająca
kiść – 1. pęk białych włosów u borsuka, 2.zakończenie ogona żubra
kita – ogon lisa
kitka – bródka kozicy
klamra – skrzydło linii myśliwych.
klangor – głos wydawany przez żurawie.
klapak – nielotna młoda lub nielotna dojrzała kaczka w okresie zmiany upierzenia
klapanie – pierwsza z czterech części pieśni tokowej głuszca
klaskanie – trzecia zwrotka pieśni głuszca, inaczej korkowanie,
klekotka – kołatka, służąca do straszenia zajęcy w czasie pędzenia.
klektanie – pierwsza część (zwrotka) pieśni tokującego koguta głuszca. Inaczej klapanie, telękanie.
klempa – samica łosia, łosza.
klucz – szyk w jakim lecą (ciągną) np. dzikie gęsi.
kluczka – odskok zwierza w bok podczas ucieczki.
kluczkowanie – patroszenie ptactwa łownego przy pomocy kulki (kluczki). Inaczej kulkowanie.
kluczyć – zmieniać kierunek przemieszczania się w celu zmylenia tropów (śladów) i zdezorientowania tropiącego psa lub myśliwego.
kluka – haczyk, najczęściej wykonany z gałązki, służący do patroszenia (kluczkowania, kulkowania) upolowanego ptactwa. Inaczej kluczka.
kłańce – zęby wilka,
kłapać – odgłos wydawany przez dzika w stanie podniecenia,
kłaść– ubić zwierza celnym strzałem,
kłuć – dobić zwierza kordelasem,
kniazienie – odgłos wydawany przez przestraszonego zająca.
knieja – duży, bogaty w różnorodną roślinność las, zasobny w zwierzynę łowną.
kniejówka – broń myśliwska o dwóch lufach – kulowej i śrutowej.
knoty – odchody głuszca.
kobylarz – bardzo duży wilk
kocioł – sposób polowania na zające.
kocica – samica zająca. Inaczej kopyra, zajęczyca.
kocię – młody zając.
kogucica – stara, bezpłodna samica kuraków.
kogut – samiec kuraków.
kokanie – głos wydawany przez cieciorkę
kokcielić; o pardwach i cietrzewiach – wydawać głos
kołatka – przyrząd służący naganiaczowi do straszenia zwierzyny
kołnierz – długie piórka wokół szyi koguta bataliona
koło łowieckie – podstawowa jednostka organizacyjna Polskiego Związku Łowieckiego. Koło łowieckie zajmuje się gospodarką łowiecką, w tym polowaniem, w dzierżawionym przez siebie obwodzie łowieckim.
komora – klatka piersiowa zwierzyny grubej
korkowanie – trzecia z czterech części pieśni tokowej głuszca
kopnięcie – uderzenie kolby broni myśliwskiej w ramię podczas strzału
kopno – legowisko zająca w śniegu
kopyra – gwarowa nazwa zająca
kordelas – długi, prosty nóż myśliwski, służący dawniej do dobijania (skłuwania) rannej zwierzyny. Obecnie myśliwska broń paradna.
korkowanie – trzecia zwrotka pieśni głuszca
korona – zwieńczenie poroża jelenia w formie minimum trzech odnóg
kotlina – zagłębienie wygrzebane w ziemi, legowisko zająca
koryto dzicze – ślad przejścia dzików w głębokim śniegu
kosacz – stary cietrzew
kot – nazwa zająca i rysia,
kotlina – zagłębienie w ziemi, stanowiące legowisko zająca w okresie bezśnieżnym
koza – samica sarny
kozioł – samiec sarny
koźlak – młode sarny do 1 roku życia
kraczajka – przenośna podpórka do broni (inna nazwa: pastorał)
krajce – brzegi dzioba jastrzębia,
krechtanie – głosy wydawane przez głuszce podczas zapadów,
krektun – jednoroczny głuszec nie biorący udziału w tokach,
kreślić – robienie śladów skrzydłami, podczas toków głuszca, cietrzewia,
krykucha – kaczka krzyżówka, wyhodowana w niewoli, do wabienia kaczorów w czasie wiosennych godów,
krzyżak – 1. lis z ciemnym futrem i czarną pręgą wzdłuż grzbietu, 2. kozioł o parostkach, których odnogi wyrastają na jednakowej wysokości i tworzą formę zbliżoną do krzyża,
kucharka – pierwsza kaczka przybywająca na zloty
kudły – długa sierść niedźwiedzia,
kufa – pysk psa myśliwskiego (wyżła),
kulka – haczyk służący do patroszenia ptactwa,
kulkowanie – patroszenie ptactwa za pomocą kulki,
kureń – nazwa gwarowa szałasu myśliwskiego,
kurkówka – dawna broń myśliwska o zewnętrznych kurkach,
kuwiek – piszczałka do wabienia ptaków,
kwadruplet – cztery celne, oddane bezpośrednio po sobie strzały,
kwiat – ogon zwierzyny płowej i borsuka
kwiatek – biała sierść na końcu ogona lisa
kwiel – gwizdek służący do przywabiania ptaka łowczego
L
lampy – oczy wilka.
latarnia – głowa wilka.
lawerak – inne określenie setera angielskiego.
legawiec – wyżeł.
legowisko – stałe lub czasowe miejsce odpoczynku zwierzyny.
lewka – lewa lufa dubeltówki.
licówka – łania przewodniczka.
linia – szereg myśliwych na polowaniu zbiorowym.
linijka – pojazd konny, służący do podwożenia myśliwych w trakcie polowania.
linienie – coroczna, sezonowa wymiana piór. Inaczej pierzenie.
lira – ogon cietrzewia.
lisiarz – myśliwy preferujący polowania na lisy.
liszka – samica lisa.
lisiurka – czapka myśliwska uszyta z lisiego futerka.
liściarka – zebrane i zasuszone pędy drzew i krzewów, wykładane w zimie jako karma.
lizawka – urządzenie łowieckie instalowane w terenie, służące do wykładania soli dla -zwierzyny.
locha – samica dzika.
lochanie – huczka dzików.
loftki – gruby śrut o średnicy powyżej 4,5 mm używany do polowania na wilki.
loty – skrzydła ptaków.
lufa – główna część broni palnej.
lustro – jasna sierść na pośladkach u zwierzyny płowej, u nasady ogona, talerz.
lusterko – 1. kolorowa plama na lotkach kaczek, charakterystyczna dla danego gatunku. 2. Jaśniejsze upierzenie na skrzydłąch głuszca i cietrzewia.
luzak – samotny kaczor, który w okresie wiosennym nie znalazł kaczki do pary.
Ł
łaja – kilka sfor ogarów,
łałok – luźna, obwisła skóra podgardla żubra.
łania – samica jelenia i daniela
łańka – młoda łania, nie prowadząca cielaka
łapa – noga zwierzęcia zakończona pazurami,
ława – sposób polowania zbiorowego, polegający na tym, .e myśliwi idą razem z naganką,
łojny – tłusty, o zwierzynie w dobrej kondycji,
łopaty – forma poroża łosia i daniela w postaci szerokich, spłaszczonych powierzchni zwieńczonych licznymi sękami
łopatacz – samiec łosia, o porożu w formie łopat (zobacz: badylarz)
łosza – samica łosia, klępa
łoszak – młody łoś
łowiec – stara nazwa myśliwego
łowny – samiec jeleniowatych, który osiągnął pełnię rozwoju osobniczego,
łowy – staropolskie określenie polowania,
łoże – drewniana część broni myśliwskiej, osada (kolba i szyjka),
łupież – wypchana skóra ptaka służąca do układania ptaka łowczego.
łysina – biała plama na czole łyski. Inaczej tarcza.
łysy – jeleń byk po zrzuceniu poroża. Inaczej gomóła.
łyżka – ucho zwierzyny płowej.
łyżkarz – byk daniela nakładający poroże z zaczątkiem łopat (tyki zaczynają się spłaszczać i rozszerzać).
łzawica – dołek łzowy w przednim kącie oka jelenia i daniela
M
maciora – dorosła samica dzika. Inaczej locha.
miasz lub maiż – młody niedoświadczony ptak łowny (orzeł, jastrząb lub sokół), którego zaczęto wprawiać do polowania.
majak – czółno zamaskowane trzciną lub gałęziami, do polowań na ptactwo wodne.
malowanie – usuwanie przez jelenie i dziki nadmiaru błota o pnie drzew po błotnej kąpieli w babrzysku. Inaczej czochranie.
marcowanie – gody drapieżników kotowatych (ryś, żbik). Inaczej marczenie.
marczak – młody zając urodzony w marcu.
marczenie – gody drapieżników kotowatych (ryś, żbik). Inaczej marcowanie.
markowanie – zaznaczanie przez wyżła obecności zwierzyny,
marmurek – białe plamy na sterówkach ogona głuszca.
marucha – jedno z określeń niedźwiedzia.
matecznik – bezpieczna ostoja zwierzyny.
mech – owłosiony naskórek pokrywający nie uformowane do końca poroże, zrzucany (wycierany) po zakończeniu procesu wzrostu poroża. Inaczej scypuł.
medalion – trofeum w formie spreparowanej głowy z szyją zwierzęcia
medalowy – (np. medalowy byk, rogacz) – zwierz o wyjątkowo dużym, mocnym trofeum, które po wycenie spełnia oficjalne, międzynarodowe kryteria nagrodzenia medalem.
melanizm – wrodzony nadmiar ciemnego barwnika w skórze i sierści (spotykany najczęściej u daniela).
memłacz -pies, który podczas aportowania silnie tarmosi, gryzie i szarpie podniesioną zwierzynę (często uszkadzając tuszkę).
mener – przewodnik psa myśliwskiego.
michałek – dubelt, pochodzący z drugiego lęgu.
mieszek – wabik na przepiórki,
miękkie – żołądek i wnętrzności zwierzyny grubej
mięsiarz – nieetyczny myśliwy (pogardliwe określenie myśliwego za wszelką cenę dążącego do zdobycia zwierzyny)
mikot – wabik używany do wabienia kozłów.
mikotanie – 1. Wabienie kozłów przy pomocy wabika zwanego mikotem. 2. Wydawanie głosu przez kozy wabiące rogacze w okresie rui.
milczanka – przerwa w tokach cietrzewi (od wschodu słońca do zmierzchu). Inaczej szabas.
milczek – pies tropiący zwierzę bez oszczekiwania, lub pies odnajdujący postrzałka bez głoszenia tego szczekaniem.
miot – kolejne z pędzeń na polowaniu zbiorowym, 2. młode zwierząt ssących urodzone z jednej ciąży.
młódka – młody ptak łowczy.
mnich – jeleń byk o porożu w kształcie niskich guzów.
mokrzenie – wydalanie moczu przez zwierzynę.
monogamia – łączenie się osobników przeciwnych płci w pary najczęściej na całe życie (lub do śmierci jednego osobnika z pary).
morda – pysk drapieżników.
możdżeń – wyrostek kostny na czaszce jeleniowatych na którym nasadzane jest poroże.
mruczenie – głos wydawany np. przez niedźwiedzia, jelenia, borsuka, lisa, jenota.
mundur myśliwski – uroczysty, wyjściowy ubiór myśliwski, którego wzorzec został zatwierdzony przez Naczelną Radę Łowiecką. Składa się z ciemnozielonych spodni i marynarki, na której naszyte są myśliwskie dystynkcje. Guziki wykonane z poroża. Do pełnej gali zielony sznur paradny i kordelas.
murzyn – młody kogut cietrzew.
muskanie – głos wydawany przez zające w czasie parkotów.
muszla – wabik (muszla egzotycznego małża, trytona) używany w okresie rykowiska, naśladujący ryk jelenia.
mykita – lis.
myłkus – samiec zwierzyny płowej o zniekształconym, zdeformowanym porożu
myszka – młody piżmak,
N
nacinacz – pies wyszarpujący fragmenty tuszy upolowanej zwierzyny bądź znalezionego postrzałka. Inaczej narzynacz.
nacinanie – kąsanie upolowanej zwierzyny przez psa, wyszarpywanie i pożeranie kawałków tuszy. Inaczej narzynanie.
nadlufka – broń myśliwska o lufach uło.onych pionowo.
nadoczniak – druga od czaszki odnoga w porożu jelenia.
naganiacz – pomocnik myśliwego, którego zadaniem jest naganianie zwierzyny.
naganka – naganiacze uczestniczący w polowaniu, płoszący zwierzynę w kierunku myśliwych.
nakładka – dźwięk uderzenia kuli w chwili trafienia pocisku w tuszę zwierzyny (nakładający się na odgłos wystrzału).
nalot – zbiorowy przylot ptaków wędrownych w jedno miejsce.
na pomyka – sposób polowania na zające, polegający na tym, że myśliwy idzie przed siebie i strzela do napotkanej zwierzyny.
narzynacz – pies myśliwski szarpiący i gryzący ubitą zwierzynę.
nazimek – młody zając urodzony w jesieni.
narogi – jadalne narządy wewnętrzne u zwierzyny grubej.
na kulawy sztych – na ukos z przodu.
na sztych – na wprost z przodu, przodem.
niedolisek – młody lis.
nemrod – żartobliwa nazwa myśliwego.
nestor – starszy, bardzo doświadczony i zasłużony myśliwy.
nęcisko – miejsce w łowisku, gdzie wykładaną karmą wabimy (nęcimy) dziki lub drapieżniki.
niedokuna – młoda kuna.
niedostęp – cecha tropu jeleniowatych, odcisk tylniego badyla nie dosięga odcisku przedniego badyla.
niekoronny – jeleń byk noszący wieniec, którego tyki nie mają koron.
nielot – młody ptak nie umiejący latać lub dorosły w okresie pierzenia.
nie strzelany -1. o zwierzu – puszczony bez strzału. Celowe powstrzymanie się myśliwego przed oddaniem strzału w okolicznościach, które strzał umożliwiają; 2. o zwierzu – ucieczka z miotu w sytuacji, w której różne okoliczności uniemożliwiły myśliwym oddanie strzału.
nogawice – gęste upierzenie na zgrzebłach głuszca.
nora – podziemna kryjówka, legowisko borsuków, lisów, królików.
norowanie – wejście psa do lisiej nory w celu wypchnięcia (wypłoszenia) lisa na powierzchnię, gdzie na strzał oczekuje myśliwy.
norowce – psy myśliwskie przeznaczone do pracy w norach.
nurek – sokół ułożony do polowań, głównie na czaple, z wykorzystaniem pikowania (lotu nurkowego).
nurkowanie – szybki lot sokoła w dół, w kierunku upatrzonej zdobyczy.
O
obciąć – ustalić za pomocą tropienia obecność zwierzyny w miocie.
obcierka – strzał raniący powierzchownie zwierza.
obielanie – ściąganie skóry z upolowanej zwierzyny. Inne określenia tej czynności to skórowanie oraz w przypadku zająca i dzikiego królika – osmużanie.
objazd – sposób polowania szczególnie na lisa, polegający na objeżdżaniu znajdującej się na polu zwierzyny tak aby zbliżyć się na odległość.
obkładanie – przeszukiwanie przez psa myśliwskiego pola w celu wystawienia lub wypłoszenia ptactwa, (inaczej okładanie).
oblany – ptak w wyjątkowo dobrej kondycji, tłusty, wyrośnięty. Inaczej tuczny, pyszny.
obroża – odmiennie ubarwiony fragment piór wokół szyi niektórych ptaków.
obwłoka – 1. Wleczenie padliny do miejsca nęciska w celu zwabienia drapieżników. 2. Ciągnięcie padliny lub ustrzelonej zwierzyny drobnej w celu stworzenia sztucznego tropu dla szkolenia psów. Inaczej owłoka, powłoka, włóczka.
obława – 1. Określenie licznej naganki. 2. Sposób polowania na grubą zwierzynę, wielkie łowy.
oczniak – pierwsza od czaszki odnoga w porożu jelenia, daniela. Inaczej ocznica.
ocznica – pierwsza od dołu (tuż nad różą) odnoga na tyce poroża byka jelenia i daniela. Inaczej oczniak.
oczyć – rozglądanie się zwierzyny.
odbić – odłączyć się od stada.
odbić się – o starych samcach – odłączyć się od stada i wieść samotny żywot.
odbój – 1. Sygnał zakończenia polowania. 2. Jedna z części (trzecia) pieśni tokującego głuszca (przypominająca wyciąganie korka z butelki). Inaczej korkowanie, glokanie, klaskanie.
odnoga – odgałęzienie tyki poroża.
odkapturzyć – zdjąć kaptur z głowy ptaka łowczego, 285.odnoga – odgałęzienie tyki w porożu jeleniowatych.
odprawa – nagroda dla psów gończych w postaci patrochów upolowanej przy ich pomocy zwierzyny.
odprzodówka – dawna broń myśliwska ładowana od przodu.
odsadzać się – o zwierzynie – uciekać (oddalać się) szybciej niż tropiące (goniące) psy.
odtroczyć – zdjąć z troków upolowane ptactwo.
odtrop -1. Kierowanie się psa w kierunku przeciwnym niż uchodząca zwierzyna. 2. Wracanie zwierzyny po własnych tropach (śladach).
odtrąbić – grać na sygnałówce, sygnały zakończenia polowania lub na śmierć ubitej zwierzyny.
odtylcówka – broń myśliwska ładowana od tyłu.
odwiatr – woń wydzielana przez strzeloną zwierzynę.
odyniec – samiec dzika.
odzew – odezwanie się na trąbce, w odpowiedzi na sygnał myśliwski.
odzież – 1. Sierść żubra. 2. Upierzenie ptaków. Inaczej suknia, ubranie.
oganiać – obieganie przez jelenia byka chmary łań w czasie rykowiska.
ogniówka – lis o żółto ubarwionej sierści oraz szarym podgardlu i podbrzuszu.
okno – otwór wejściowy do nory lisa.
okręg łowiecki – jednostka administracyjna Polskiego Związku Łowieckiego.
okręgowy łowczy – przewodniczący zarządu okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego. Zarząd okręgowy jest organem wykonawczym okręgowej rady łowieckiej.
Okręgowa Rada Łowiecka – w strukturach organizacyjnych Polskiego Związku Łowieckiego najwyższa władza łowiecka na szczeblu okręgu w okresie między okręgowymi zjazdami delegatów Polskiego Związku Łowieckiego.
okładać – o psie myśliwskim, dokładnie przeszukiwać fragmenty łowiska w celu wyszukania zwierzyny.
omyk – ogon zająca.
opierak – trzecia od czaszki odnoga w porożu jelenia.
organista – młody byk, pierwszy rozpoczynający rykowisko.
opalone – brązowe lub czarne zabarwienie oręża dzika i haków jelenia.
opiekun stażysty – doświadczony myśliwy, wyznaczony przez zarząd koła łowieckiego, sprawujący pieczę nad stażystą, kandydatem na myśliwego.
opierzyć – niecelnie strzelić do ptaka, pozbawiając go części piór skrajnymi śrucinami.
opolować – objąć polowaniem część łowiska.
oręż – trofeum myśliwskie z dzika – szable i fajki, czasem wieniec jelenia.
organista – młody jeleń byk, który pierwszy rozpoczyna rykowisko.
osacznik – dawna nazwa naganiacza.
osada – łoże.
osadzanie zwierzyny – zatrzymywanie w miejscu zwierzyny przez psa.
osiadła – zwierzyna, która nie zmienia swojej ostoi.
osiemnastak – jeleń byk o dziewięciu odnogach na każdej tyce.
oskrzydlić – postrzelić ptaka w skrzydło.
osmalenie – ciemne zabarwienie zębów zwierzyny pojawiające się i uwidaczniające z wiekiem. Inaczej opalenie.
osmużać – obielić zająca lub królika (ściągnąć skórę).
ostanowić -o psie (psach) – znaleźć i przytrzymać zwierzynę w miejscu. Inaczej osadzić.
ostatni kęs – włożony w pysk strzelonej zwierzyny fragment złomu.
ostatni miot – żartobliwie – myśliwska biesiada w terenie, organizowana bezpośrednio po polowaniu.
ostęp – część lasu z ostoją zwierzyny.
ostoja – teren stałego przebywania zwierzyny.
ostroga – wyrostek z tyłu odnóży kuraków.
ostroga – pierwszy sęk łopaty daniela.
ostrolotka – trofeum z jednej z lotek w skrzydle cietrzewia i słonki.
ostry – o psie – cięty.
ostrzelany -1. Pies przywykły do huku wystrzałów. 2. Bardzo ostrożny zwierz, wyczulony na wszelki ruch i odgłosy (zwierz do którego wcześniej strzelano).
oszczek – szczekanie psa myśliwskiego, sygnalizującego znalezienie lub wytropienie zwierzyny.
oślada – trop kury na śniegu.
otok – długa smycz służąca do prowadzenia psa myśliwskiego.
otrąbić – ogłosić koniec polowania sygnałem myśliwskim.
otropić – ustalić miejsce przebywania zwierzyny za pomocą tropów.
owca – samica muflona.
owłoka -1. Wleczenie padliny do miejsca nęciska w celu zwabienia drapieżników. 2. Ciągnięcie padliny lub ustrzelonej zwierzyny drobnej w celu stworzenia sztucznego tropu dla szkolenia psów. Inaczej obwłoka, powłoka, włóczka.
oznajmianie – głoszenie myśliwemu przez psa o odnalezieniu postrzałka.
Ó
ósmak – jeleń byk z wieńcem o czterech odnogach na każdej tyce
P
padać w ogniu – zwierzyna, która po strzale pozostaje na miejscu,
pancerz – 1. upierzenie piersi głuszca; 2. zewnętrzna powłoka pocisku kulowego,
paprać się – piaskowa kąpiel ptaków,
paprzysko – miejsce piaskowych kąpieli ptaków,
paradoks – gwintowanie końca lufy w broni śrutowej,
parasol – typ paśnika dla zwierzyny w kształcie parasola,
parkot – woń jelenia byka podczas rykowiska,
parkoty – okres godowy zajęcy,
parostki – poroże sarny kozła,
pastorał – podpórka służąca do oparcia broni przy strzale
pasynek – odnoga na łopacie łosia,
paszcza – otwór gębowy niedźwiedzia, rysia, wilka i psa,
paśnik – drewniana konstrukcja służąca do dokarmiania zwierzyny grubej, szczególnie w okresie zimowym.
patrochy – niejadalne wnętrzności zwierzyny,
patroszenie – usuwanie wnętrzności strzelonej zwierzyny,
patry – inaczej trzeszcze, oczy zająca,
perły – charakterystyczne wyrostki kostne na porożu u jeleniowatych
perukarz – kozioł o zdeformowanym porożu w formie narośli pokrytej scypułem
pędzel – kiść dłuższych włosów u nasady penisa jelenia, muflona, dzika
pędzelek – kępka włosów na uchu rysia,
pędzenie – naganianie zwierzyny przez nagankę w kierunku myśliwych,
pętla – 1. krótkie rzemyki służące przytrzymaniu ptaka łowczego; 2. splątane tropy zająca na śniegu,
pianie – wydawanie ostrego głosu przez koguta bażanta,
piastun – młody niedźwiedź, pozostający z matką do następnego roku
pielesz – gniazdo ptaka drapieżnego
pień – wyrostek kostny na czole samców zwierzyny płowej, na którym osadzone jest poroże, – pierzenie się – wymiana upierzenia u ptaków,
pies – samiec lisa, borsuka, jenota
pies podsokoli – pies legawy (najczęściej wyżeł) współpracujący w czasie polowania z ptakiem łowczym
piórko malarskie – ostrolotka u słonki,
piórkować – dobijać postrzelonego ptaka,
pióro – 1. ogólnie – ptactwo łowne (strzelać do pióra – polować na ptactwo); 2. rząd pokotu, przeznaczony dla ubitego ptactwa; 3. pióra chybu – długie i sztywne włosy na karku dzika. 4. pióro (pierwsze, drugie, trzecie) – rok życia ptaka łowczego (pierwszy, drugi, trzeci)
piston – inaczej kapiszon – spłonka,
pistonówka – strzelba kapiszonowa,
piszczałka – wabik na jarząbki,
piszczeć – wydawanie głosu przez kozę,
plusk – kielnia – ogon bobra,
płaszcz – pancerz – zewnętrzna powłoka pocisku kulowego,
płochacz – pies myśliwski do płoszenia zwierzyny z zarośli,
płowa zwierzyna – jelenie, sarny, łosie i daniele,
pniaki – haki – grandle,
pochwa – futerał na głownię białej broni myśliwskiej,
pocisk – rażąca część naboju myśliwskiego,
podchód – sposób polowania, podchodzenie zwierzyny na odległość strzału,
podeszwa – spód stopy niedźwiedzia,
podrywać się – zrywanie się ptaków do lotu,
podjazd – rodzaj polowania, polegający na podjeżdżaniu do zwierzyny przez myśliwego furmanką lub saniami,
podkładacz – myśliwy, który naprowadza psy na trop zwierzyny,
podkowa – brązowy łuk na piersi kuropatwy,
podlot – młody ptak, zaczynający latać,
podpórka – laska lub rozwidlony drążek do podparcia broni przy strzale,
podprowadzać – zaprowadzić myśliwego na spotkanie ze zwierzyną,
podryw – sposób polowania, polegający na strzelaniu do ptactwa wypłaszanego przez samego strzelca
podstrzelić – strzelać do zwierzyny wychodzącej na sąsiada, podczas polowania zbiorowego,
poduszka – baka – wypukłość na kolbie broni myśliwskiej, do której przykłada się policzek,
pojedynek – samiec zwierzyny, wiodący samotny tryb życia,
pokot 1. rozkład – ogół zwierzyny ubitej na polowaniu; 2. upolowana zwierzyna, ułożona wg określonych zasad,
płowa zwierzyna – sarny, daniele, jelenie i łosie
polano – ogon wilka
pole – określenie wieku psa myśliwskiego – rok pracy psa
polowanie zbiorowe – polowanie, w którym uczestniczy przynajmniej dwóch myśliwych, współpracujących ze sobą.
Polski Związek Łowiecki – powstała w roku 1923. ogólnopolska organizacja łowiecka.
położyć – upolować celnym strzałem,
pomiatać – wydawać potomstwo, u psów, borsuków, wilków i lisów,
pomruk – głos wydawany przez jelenia byka i borsuka,
pomykać – biec (o lisie, zającu i króliku),
ponowa – świeży opad śniegu,
poprawka – drugi strzał do tej samej zwierzyny,
poroże – wyrostki kostne, nasadzane na możdżeniach u jeleniowatych, zrzucane corocznie i ponownie nasadzane,
poryk – jednorazowy, głośny ryk jelenia byka,
posadzić – strącenie zdobyczy na ziemię przez ptaka łowczego,
poskromić – zmusić ptaka łowczego do poddania się woli układającego
posoka – farba, krew zwierzyny grubej
posokowiec – pies myśliwski pracujący na farbie,
postrzał – miejsce trafienia zwierzyny,
postrzałek – zwierz raniony,
posznurować – o lisie pobiec prosto,
prawka – prawa lufa broni myśliwskiej,
prosić się – wydawanie potomstwa przez lochę,
prośna – ciężarna locha,
prowadzący polowanie – myśliwy wyznaczony przez zarząd koła łowieckiego do kierowania polowaniem zbiorowym.
podsyp – paśnik dla kuropatw i bażantów w formie daszku
przelatek – dzik w drugim roku życia
prowadzenie 1. przewodzenie stada; 2. opieka samicy nad potomstwem,
przechera – sprytny lis,
przecinka – wycięta w lesie wizura lub ścieżka,
przelatek – dzik urodzony w ubiegłym roku, bez względu na płeć.
przelot – patrz ciąg – 1.loty na żerowiska, 2. wiosenne i jesienne wędrówki ptaków do miejsc lęgowych lub na zimowiska,
przełaj – w dawnej Polsce, jeden z ciężarów łowieckich, polegający na pilnowaniu zwierzyny zmieniającej swoją ostoję,
przesadzić – przeskakiwanie zwierzyny przez linię myśliwych,
przesmyk – stałe miejsca przechodzenia zwierzyny zmieniającej ostoję,
przestęp – trop jelenia charakteryzujący się tym, .e odcisk tylnego badyla przekracza odcisk badyla przedniego,
przetrzebić – zmniejszyć znacznie liczbę zwierzyny,
przewód – kanał w lufie,
przeziernik – przyrząd celowniczy z otworem w środku, zastępuje szczerbinkę,
przezimek – zwierzyna urodzona poprzedniego roku,
przodownica – łania, locha, owca prowadząca chmarę, watahę, stado,
przybitka – korek z wojłoku lub tektury oddzielający śrut od prochu,
przyrzut – szybkie przyłożenie broni do ramienia,
przyspiesznik – urządzenie ułatwiające oddanie precyzyjnego strzału,
przystrzelanie broni – wyregulowanie przyrządów celowniczych,
ptactwo łowne – gatunki ptaków na które można polować,
ptak łowczy – ułożony i wykorzystywany do polowania na zwierzynę ptak drapieżny. 1.Ptak niskiego lotu – ptak łowczy (najczęściej jastrząb) uderzający na zwierzynę z rękawicy sokolnika, z czatowni lub z lotu towarzyszącego 2. Ptak wysokiego lotu – ptak łowczy (najczęściej sokół) uderzający na zwierzynę z lotu
ptaszarnia – pomieszczenie dla ptaków łowczych,
ptaszniczka – długa myśliwska broń palna, używana do polowań na ptaki,
pudlarz – myśliwy, który podczas polowania grupowego oddał najwięcej chybionych strzałów
R
rabiec – młody ptak łowczy, jeszcze pstrokaty; lub (z ros.), młody sokół lub jastrząb, nazwa od rabego koloru upierzenia
rapcie – racice dzika
rogacz – samiec sarny
rosochy – poroże łosia w formie łopat
rozłoga – rozstaw poroża zwierzyny płowej
róże – pierścienie kostne u nasady poroża zwierzyny płowej
rudel – stadko, stado saren
rykowisko – okres, miejsce godów jeleni
S
sadyba – koliba, kwatera myśliwska
samura – stara samica dzika żyjąca samotnie
scypuł – owłosiony, ukrwiony naskórek pokrywający formujące się poroże
selekt – zwierzę kwalifikujące do odstrzału selekcyjnego, np. z powodu słabych cech dziedzicznych
sęki – rogowe palczaste odrosty na łopatach daniela
siadło – drzewo, na którym zasiadł na noc głuszec
siuta – samica sarny
skoki – nogi zająca
słuchy – uszy zająca
stawka – noga lisa i borsuka
strzelba – śrutowa broń myśliwska
strzyże – włosy u nasady nosa zająca
suknia – sierść zwierzyny płowej i dzika
szable – kły dzika wyrastające z dolnej żuchwy
szarak – zając
szczwacz – osoba układająca charty i ogary
szczwać – polować z chartami
szesnastka – myśliwska broń śrutowa kaliber 16
szlifowanie – czwarta ostatnia część pieśni godowej głuszca
szpicak – młody samiec zwierzyny płowej o porożu w formie prostych tyk bez odnóg
szydlarz – samiec u jeleniowatych o porożu bez odnóg
sztucer – myśliwska broń kulowa z gwintowaną lufą
Ś
ścinka – fragmenty sierści, odcięte od tuszy przez pocisk.
ślad – 1. Widoczna oznaka przebywania zwierzyny w łowisku np. trop, odchody, legowisko, spałowanie, babrzysko itd. 2. Oznaki postrzelenia zwierzyny np.. ścinka sukni (futra), farba na tropie itd.
ślepia – oczy drapieżników
ślimy – rogi muflona
śpiew – głos tokujących kuraków. Inaczej gra, pieśń.
świeca – 1. Oko zwierzyny płowej, muflona i dzika. 2. Start do lotu spłoszonego ptaka np. bażanta. 3. Reakcja zwierzyny na strzał, charakteryzująca się gwałtownym wyskokiem do góry po trafieniu kulą w komorę. Inaczej rakieta.
świece – oczy żubra, zwierzyny płowej, kozicy, muflona i dzika.
świst, poświst – 1. Odgłos jaki wydają lecące dzikie kaczki. 2. Głos wydawany przez jarząbki i słonki.
T
tabakiera – zakończenie gwizdu, nos u dzika
troki – rodzaj wielorzemykowych pęt, zazwyczaj skórzanych lub sznurkowych, służących do noszenia upolowanego ptactwa.
trzeszcze – oczy zająca
turzyca – sierść zająca i królika
tusza – ciało upolowanej zwierzyny grubej
tuszka – ciało upolowanej zwierzyny drobnej
U
ubić – trafić, upolować.
ubranie – upierzenie ptaków. Inaczej odzież, suknia.
ucho, uszko – pęczek piór wyrastający z boku głowy niektórych ptaków np. bażantów.
ucięcie, urwanie – 1. Nagłe przerwanie grania (pieśni) przez tokującego ptaka. 2. Nagłe zaprzestanie głoszenia przez psa.
unoszenie, unosić – ćwiczenie z ptakiem łowczym – przyzwyczajanie do siedzenia na rękawicy sokolniczej.
usmol – gwarowe określenie dużego dzika. Inaczej smoluch, smolarz, czarnuch, błociarz.
uwstecznianie – postępujące wraz z wiekiem (po okresie szczytowego rozwoju) nakładanie coraz gorszego poroża (jego formy i masy).
V
varmint – rodzaj sztucera z nieco cięższą, masywniejszą lufą, bez muszki i szczerbinki.
W
wachlarz – ogon koguta głuszca
wadera – samica wilka
wiatr – węch u psa myśliwskiego /dolny wiatr – charakterystyczny sposób pracy psa myśliwskiego, z głową przy ziemi /górny wiatr – sposób pracy psa myśliwskiego, z głową uniesioną
warchlak – młody dziczek w pierwszym roku życia
wataha – stado dzików
wieniec – poroże jelenia
wietrznik – nos psa i zwierząt drapieżnych
wnyk – pętla do łapania zwierzyny, zastawiana przez kłusownika
wycinek – dzik samiec w trzecim – czwartym roku życia
wykot – narodziny młodych u królika, zająca, sarny, kozicy i muflona
wyprzedzenie – zakład, jaki daje się, celując i strzelając do poruszającego się zwierzęcia
Z
zabawca – pies gończy, który nie mogąc odnaleźć tropu, głosi w jednym miejscu
zestrzał – miejsce, w którym stało zwierzę w chwili przyjęcia kuli.
zierniki – oczy ptaków
złaja – kilka sfor ogarów; większa liczba dzikarzy
złom – gałązka z drzewa iglastego wsadzana do pyska zwierząt ułożonych w pokocie
Ż
żak – niedojrzały, młody zając.
żer – pokarm jaki zwierzyna zdobywa w sposób naturalny.
żeremie – budowle z drzew i gałęzi budowane przez bobry.
żmijka – lis o zabarwieniu futra w kolorach od ciemnoszarego aż do czarnego lecz w odróżnieniu od węglarza z białym kwiatem (końcem ogona).
żmurek – lis o kasztanowym kolorze futra