Gęś Gęgawa
Gęś gęgawa (Anser anser) – gatunek dużego, wędrownego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych. Jest przodkiem gęsi domowej, od której jest nieco mniejsza.
Wygląd: W upierzeniu brak jest dymorfizmu płciowego. Dorosłe gąsiory (samce) są jednak nieco większe od gęsi (samic). Ogólna barwa szaro popielata, wierzch i boki z poprzecznym prążkowaniem, spód jaśniejszy z ciemniejszym pręgowaniem. Brzuch i podogonie białe. Na szyi podłużne pręgi. W locie widać srebrzystoszary spód i przód skrzydeł, co ją odróżnia od innych gęsi. Nogi różowe, dziób u gęgawy europejskiej w całości pomarańczowy. Podgatunek zamieszkujący środkową i wschodnią Azję – Arnser rubrirostris ma dziób różowy, jest nieco jaśniejsza i ma nieco szersze pręgi na wierzchu ciała. Oba podgatunki spotykają się ze sobą w Europie Środkowej i można spotkać tu ptaki o dziobach w dwu kolorach. Biały paznokieć i czerwone łapy. Odznacza się niebywałą wiernością – łączy się w pary na całe życie, a gdy jeden z partnerów zginie, drugi pozostaje już na stałe samotny. Lecąc stadem w powietrzu tworzą charakterystyczną formację zwaną kluczem. Jej głos jest bardzo zbliżony do krzyków gęsi domowej. Najdłużej żyjąca gęgawa, której wiek oznaczył człowiek, miała ponad 25 lat.
Pożywienie: Gęgawa żywi się głównie trawą, żywi się też liśćmi, młodymi pędami, zbożem oraz różnymi owocami. Ponieważ nie ma tak dobrego systemu trawiennego, jak wiele ssaków roślinożernych, nie potrafi dostatecznie wykorzystać substancji odżywczych z roślin. Dlatego musi zjeść znaczną ilość pożywienia, by zapewnić sobie wystarczającą ilość ważnych dla życia substancji. Niekiedy zdobywanie i przyjmowanie pożywienia zajmuje jej cały dzień. Nie jest przy tym zaskakujące, że jest bardzo wybredna i lubi najbardziej młode, delikatne końce roślin. Często widuje się ogromne stada gęsi, gdy opadają na świeżo skoszone pola pszenicy lub jęczmienia i zbierają resztki. Lubią też młode, kiełkujące zboże. Krawędziami dziobów szczypią najdelikatniejsze pędy. Żerują rano i wieczorem na przyległych do lęgowisk polach i łąkach. Rolnicy niechętnie widują je na swych polach i uważają za szkodniki.
Występowanie: Gęgawa zamieszkuje Euroazję. Zimuje głównie w basenie Morza Śródziemnego oraz w środkowej, południowej i wschodniej Azji. Tylko gęgawy z Wielkiej Brytanii nie migrują. Przeloty w lutym – marcu i wrześniu –listopadzie. W Polsce nielicznie lęgowa, jej liczebność wykazuje jednak silną tendencję wzrostową; w latach 2013–2018 liczebność gęgawy szacowano na 6000 – 9000 par lęgowych. Występuje na niżu w całym kraju, najliczniej w Polsce północno – zachodniej i środkowej; w górach i na pogórzu nie występuje. Liczna na przelotach, dość licznie też zimuje – liczebność osobników migrujących i zimujących także silnie wzrosła w ciągu ostatnich lat (stan na rok 2018). W trakcie migracji i zimowania spotykana jest na terenie całego kraju, choć najliczniej na Pomorzu Zachodnim, Ziemi Lubuskiej (zwłaszcza w Parku Narodowym „Ujście Warty), w Wielkopolsce, na Śląsku, lokalnie na Podlasiu i Lubelszczyźnie. Podobny trend wzrostowy populacji gęgawy notuje się od wielu lat w całej Europie
Biotop: Słodkowodne zbiorniki gęsto porośnięte trzcinami, bagniste łąki i moczary. Preferuje tereny trudno dostępne z dala od ludzkich siedzib.
Rozmnażanie: Gęsi te zakładają swoje gniazda z dala od człowieka, w niedostępnych dla nas gęstwinach, najczęściej trzcinowiskach, gdzie mogą w miarę bezpiecznie schować swój lęg przed czyhającymi na nie drapieżnikami. Gniazdo gęgaw to nic innego jak usypana górka ziemi, na której ptaki gromadzą i wiją kolebkę z różnego rodzaju materiału roślinnego. Pośród uwitych gałązek różnych roślin możemy także znaleźć bardzo dużą ilość puchu. Ten służy później do przykrywania jaj w momencie, gdy wysiadująca je samica musi na chwilę opuścić gniazdo. W tym czasie na straży stoi samiec, który pilnuje aby gniazdu i znajdującym się w nim jajom, nie przydarzyło się nic przykrego. Ten stan trwa przez około 28-30 dni, po tym czasie na świat przychodzą młode. Wyprowadza dwa lęgi w roku, składając w marcu lub kwietniu 2 do 20 białych jaj. Pisklęta opuszczają gniazdo po 1 lub 2 dniach, po czym rodzice prowadzą je nad wodę. Zdolność lotu uzyskują po około 8 tygodniach. Ich puch na grzbiecie jest oliwkowy, na brzuchu żółty. Rodzina płynie na wodzie w ustalonej kolejności – samica pierwsza, za nią pisklęta rzędem, samiec na końcu, pilnując reszty, a w razie zagrożenia broniąc przed zagrożeniem. Mimo że gąsięta umieją latać po 2 miesiącach, nie opuszczają rodziny, a nawet sądzi się, że dołączać do nich może zeszłoroczne potomstwo. Młode mają szare łapy, ciemniejsze upierzenie i są bez plam na piersiach. Do odlotu rodziny z całej okolicy przygotowują się, łącząc się na wodach w stada.