Łyska Zwyczajna
Wygląd: Jest to średniej wielkości ptak z rodziny chruścieli. Bliżej jest jej więc do derkacza niż kaczki. Łyskę bardzo łatwo rozpoznać, jest to ptak mniejszy od kaczki krzyżówki. Wśród tego gatunku nie występuje dymorfizm płciowy, choć samce są nieco większe od samic. Upierzenie dorosłych łupkowoczarne z nagą, podobnie jak dziób, białą blaszką rogową na czole, od której pochodzi polska nazwa gatunku. Palce otoczone karbowanymi płatkami skórnymi, łuski na nogach zielono siwej barwy. Młode jaśniejsze z mniejszą i ciemną blaszką na czole, jasnoszarą szyją i piersią, czarnoszarym grzbietem, pisklęta ciemne z żółtą głową, białą brwią, czerwoną plamą na czole, o dziobie czerwonym u nasady, a reszcie białej z czarną kropką na końcu. Pierzenie lotek w lipcu i sierpniu ukryte w trzcinach. Pływając z lekko kiwającą się głową, zanurzają się bardziej niż kokoszka wodna. Dość ciężko zrywają się do lotu – potrzebują rozbiegu na powierzchni, kiedy to nogi wyciągają do tyłu. Można wtedy dostrzec białą tylną krawędź skrzydła. Kokoszki natomiast zrywają się do lotu dużo lżej i początkowo z nogami skierowanymi do dołu. Nurkują z lekkiego wyskoku.
Podobna do niej łyska czubata pochodząca z Hiszpanii nad tarczką czołową ma dwa okrągłe czerwone narośla. Dorosłe samce wydają wysokie „kew” lub „kreuw”, a samice bezgłośne „tp”. Gdy są wzburzone, wydają wybuchowe „pix”. Najdłużej żyjąca łyska, której wiek oznaczył człowiek, miała 18 lat.
Pożywienie: Łyska żywi się pokarmem zarówno zwierzęcym jak i roślinnym. Wiosną i latem pożywieniem są rośliny wodne jak rdestnice, moczarki, ramienice, kłącza trzcin – zarówno części zielone, jak i nasiona. Jesienią i zimą pożywieniem są różnorodne zwierzęta wodne, szczególnie małże. Z powierzchni wody wyskakuje na 40 cm, a nurkuje do 6,5 m. Znosi dobrze znaczne zmiany w diecie.
Występowanie: Występowanie łyski zwyczajnej uzależnione jest od podgatunku ptaka. Łyski, które możemy spotkać w Polsce to podgatunek Fulica atra atra, jego występowanie obejmuje niemal cały obszar Europy, Azję Środkową aż po Japonię i Indie oraz północną Afrykę. Przeloty w marcu-kwietniu i październiku-listopadzie, tworzy wówczas stada liczące tysiące osobników. Zimuje w południowej i zachodniej Europie, jeziorach alpejskich, południowej Azji aż po Filipiny oraz w północnej Afryce. W Polsce gnieździ się średnio licznie w całym kraju poza najwyższymi partiami gór, zimuje na podgrzewanych, niezamarzających zbiornikach (np. na jeziorach konińskich). Niegdyś bardzo powszechna – jeszcze w latach 80. ubiegłego wieku na otwartych akwenach można było spotkać przynajmniej jedną parę gniazdujących łysek. Od mniej więcej przełomu lat 80./90. XX wieku liczebności jej populacji (zarówno lęgowej, jak i zimującej) szybko się kurczą. Inne podgatunki łyski to:
Fulica atra lugubris –Jawa i północno – zachodnia Nowa Gwinea
Fulica atra novaeguineae – centralna Nowa Gwinea
Fulica atra australis – Australia, Tasmania i Nowa Zelandia
Biotop: Gatunek ten preferuje słodkie lub lekko słonawe płytkie wody porośnięte dużą ilością pałki wodnej, trzcinki i sitowia. Mogą to być stawy, jeziora, zbiorniki sztuczne jak np. zalewy i kanały. Również nie zamarzające rzeki są dobrym miejscem gdzie łyska może osiąść i wyprowadzić lęg.
Rozmnażanie: Po powrocie na lęgowiska w marcu porzuca życie towarzyskie. Pary, łączące się zimą, odchodzą w odosobnienie i stają się agresywne. Zaciekle bronią swojego terytorium, w walce o nie i o jego utrwalenie. Samiec atakuje wtedy obce łyski biegnąc do nich na powierzchni i uderza w nie skrzydłami, aż się ich pozbędzie. Gdy cel jest osiągnięty, z podniesioną szyją krąży wokół samicy. Takie zachowanie utrwala więzi między partnerami. Gniazdo znajdujące się na wodzie wśród roślin wodnych, na złamanych źdźbłach lub bezpośrednio na powierzchni, blisko otwartej wody, zakładane jest przez oboje rodziców. Samiec buduje również jedno lub dwa gniazda zapasowe w celu odpoczynku lub noclegu. To wysokie budowle złożone z gałęzi, suchych trzcin i innych roślin wodnych. Łyski wspinają się do środka po konstrukcji przypominającej mostek.
Łyski wyprowadzają jeden lub dwa lęgi w roku, w kwietniu–maju. Znosi 6 do 15 szarożółtych jaj w czarne kropeczki. Najpierw samica znosi 1–2 jaja i zaczyna je wysiadywać, po czym przybywają kolejne jaja.
Jaja wysiadywane są przez okres 22–24 dni przez obydwoje rodziców. Pisklęta opuszczają gniazdo zaraz po wykluciu, a samodzielność uzyskują po około 8 tygodniach. Na początku zajmują się nimi oboje rodzice, potem tylko samiec, bo samica zakłada drugi lęg. Młode z pierwszego lęgu opiekują się też młodszym rodzeństwem razem z rodzicami, a nawet je karmią.